Chuyên mục: 1.1.1 Thuốc mê theo đường tĩnh mạch

Thuốc mê theo đường tĩnh mạch có thể dùng đơn độc để gây mê cho một số thủ thuật ngoại khoa ngắn nhưng thường chỉ được dùng để khởi mê.
Các thuốc mê đường tĩnh mạch gây hạ huyết áp và suy hô hấp nên cần phải sẵn có phương tiện hồi sức (hô hấp nhân tạo, biết cách hô hấp nhân
tạo, giữ vững huyết động bằng truyền dịch).

Khởi mê bằng thiopental theo đường tĩnh mạch thì nhanh và thường không gây kích thích. Mê kéo dài khoảng 4 – 7 phút; nếu dùng liều cao hoặc nhắc lại, hô hấp sẽ bị ức chế mạnh và hồi tỉnh chậm.

Gây mê bằng ketamin kéo dài tới 15 phút sau khi tiêm 1 liều duy nhất tĩnh mạch và có nhược điểm là vô cảm sâu (giảm đau mạnh). Ketamin có thể dùng đơn độc để chẩn đoán hoặc cho một số can thiệp ngoại khoa nhỏ. Có thể dùng ketamin ở nồng độ dưới mức mê để làm giảm đau cho một số thủ thuật ngoại khoa ngắn nhưng gây đau như thay băng bỏng, dùng thủ thuật xạ trị, chọc tuỷ xương và một số thủ thuật chỉnh hình nhỏ. Hồi tỉnh từ gây mê bằng ketamin thường hay gây ảo giác và một số phản ứng cấp cứu khác. Có thể dùng benzodiazepin để làm giảm các ảo giác. Ketamin đặc biệt có giá trị ở trẻ em vì cho rằng ảo giác ít hơn. Propofol cho hồi tỉnh nhanh và không có tác dụng khó chịu do thuốc. Tuy nhiên cần theo dõi sát sau ngày phẫu thuật vì có thể gây co giật muộn.

Chỉ ketamin là có tác dụng giảm đau mạnh, propofol và thiopental không có tác dụng này nên thường phải kết hợp với nhóm giảm đau như fentanyl, morphin. Tránh tình trạng dùng thuốc ngủ kèm thuốc giãn cơ mà không có thuốc giảm đau vì bệnh nhân vẫn đau khi mổ. Với các phẫu thuật ngắn có thể áp dụng gây mê tĩnh mạch bằng propofol, thiopental, ketamin đơn thuần (thay băng bỏng, nắn xương…).

Khi dùng thuốc từng cá thể có thể đáp ứng khác nhau nên cần thay đổi liều để thích ứng: người cao tuổi, suy kiệt, sốc nên giảm liều. Kỹ thuật gây mê hoàn toàn theo đường tĩnh mạch: hô hấp phải được duy trì bằng oxygen kèm theo khí trời, cần có thêm thuốc giãn cơ và thuốc giảm đau, nhưng cần lưu ý mê đủ độ sâu. Propofol đang được sử dụng nhiều vì có ưu điểm: tỉnh nhanh, an toàn hơn so với các thuốc gây mê tĩnh mạch khác.

  1. Propofol
  2. Thiopental
  3. Ketamin